Wykład nt. "Krajobraz i architektura — droga do spotkania"
wygłoszony przez dr hab. inż. Wojciecha Przegona
podczas inauguracji roku akademickiego 2009/2010
dla studentów kierunku "Architektura Krajobrazu
— Studia Międzywydziałowe" na Uniwersytecie Rolniczym
im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
Krajobraz nie istnieje w oderwaniu od konkretnej lokalizacji, od miejsca, w którym usytuowany jest jego obserwator. I chociaż wszystkie parametry środowiska tworzące krajobraz istnieją obiektywnie, i niezależnie od tego obserwatora, to jego wartość utożsamiana zwykle z jego walorami estetycznymi związana jest ściśle z obserwatorem.
W tej relacji środowisko — człowiek (obserwator) konieczne jest osiągnięcie znacznego poziomu rozwoju cywilizacyjnego, aby potencjalny obserwator był przygotowany zidentyfikować i ocenić estetyczną wartość środowiska, którą zwykle określamy mianem krajobrazu.
Termin "krajobraz" pojawił się po raz pierwszy w języku staroniemieckim już w VIII w. w formie używanej po dziś dzień "Landszaft" i oznaczał pierwotnie jednostkę przestrzeni w sensie politycznym i przyrodniczo-geograficznym.
Język potoczny, a później artystyczny stosował pojęcie krajobrazu w sensie pejzażu w celu określenia malowniczych widoków części ziemi jako elementu lub wyłączonego obiektu artystycznego wyrazu. W artystyczno-estetycznym sensie pejzażu, krajobraz pojawił się po raz pierwszy w 1518 r.
W końcu XVIII w. słowo krajobraz przyjęło wyraz naukowy, gdyż zostało zaadoptowane przez nauki geograficzne.
Do polskiego piśmiennictwa określenie krajobraz wprowadził w 1830 r. Joachim Lelewel w pracy nt. "Dzieje Polski Joachim Lelewel potocznym sposobem opowiedział, do nich dwanaście krajobrazów skreślił". Słowo to pojmował jako historyczne obrazy kraju.
Obecnie w literaturze przedmiotu można spotkać liczne definicje krajobrazu. Krajobraz ujmowany jest jako pojęcie: ogólne, geograficzne, przyrodnicze, estetyczne i społeczno - kulturowe (historyczne).
O tym, że krajobraz stanowi przedmiot badań wielu dziedzin naukowych, pisała Maria Łuczyńska-Bruzda: "W poszczególnych dziedzinach nauki spotykamy różne podejście do krajobrazu. Nauki geograficzne uczą historii przemian krajobrazów oraz podają zasady ich klasyfikacji, a więc typy, formy i odmiany. Nauki przyrodnicze rozpatrują biologiczną stronę zagadnień krajobrazowych stosując określenia: biologia i ekologia krajobrazu. Wskazują również na przyrodnicze podstawy jego kształtowania (…) Z kolei w dziedzinie nauk technicznych planowanie przestrzenne określa tendencje, podstawy oraz kierunki gospodarczych przekształceń krajobrazowych.
Sądzę, że każdy z nas potrafiłby podać własną definicję krajobrazu, która zawierałaby elementy go charakteryzujące i wartościujące.
Słowo architektura pochodzi od greckiego "architekton" - rządzący budową, czyli budowniczy. Przez architekturę należałoby więc rozumieć zawód budowniczego czyli umiejętność wznoszenia budowli. Za tym prostym stwierdzeniem kryje się jednak złożona treść. Bowiem w pojęciu architektury mieszczą się jednocześnie trzy elementy: technika, sztuka i ekonomia.
O tym troistym charakterze architektury mówił już w I w. p.n.e. Witruwiusz, który stwierdził, że architektura składa się z dispositio (rozwiązanie konstrukcyjne), décor (stosowność, estetyka) I distributio (zagospodarowanie środków, ekonomia)... [więcej >>]










